Bir Kontrol Manyaginin Yogurtla Imtihani

En son soyleyecegimi bastan soyleyeyim: Kontrol manyagi bir tipsen evde yogurt yapma isine hic girismeyeceksin anacim!

Aylar once Pelin emailde yogurt yaptigindan bahsetmisti, ben de heveslenmistim.  Nasil yapildigini anlattirmistim uzun uzun.  Normal yogurt yapiyor, bazen de kahve filtresiyle suzup suzme yogurt yapiyormus.  Baktim, normal her zaman ictigimiz kutu sutuyle yapiyor, mayasini amazon’dan aliyormus.  Sutu isit, sutu ilit, mayayi ekleyip sarip sarmala mayalanmaya birak, ac, a aaa yogurt!  Oyle cok ozel bir malzeme veya beceri istiyormus gibi gorunmuyordu, ben de niyetlendim, “Yogurt yapacagim!” diye kafaya koydum.

Gel gor ki, butun bunlar olurken biz dogu kiyisindaki gecici mekanimizdaydik.  Dogru duzgun mutfak techizatimiz falan yoktu, o yuzden yogurt planini hemen gundeme alamadim.  Sonra Turkiye’ye git ge ve saire, bu gunlere kadar geldik.  Turkiye’den geldigimde amazon’dan yogurt mayasini ve bu isitma-ilitma olayini bilimsel olcekte yapabilmeye imkan saglayan termometreyi ismarladim.  Bir iki hafta once de sonunda giristim yogurt isine.

Pelin’in verdigi bilgiler disinda internette “how to make yogurt” gibi aramalar yaparak bir iki kaynak buldum, oradan da bazi fikirler edindim.  Benim ev yapimiyogurda karsi bir onyargim var aslinda, onun kaynagi da bildigin kaymak.  Sutte, yogurtta, sutlacta, yogurt corbasinda kaymak feci midemi bulandirir.  Midem normalde oyle bulanmak icin bahane arayan bir mide degildir ama kaymak dedin mi cosar.  Kucukken annemin sutcu sutu dayatmalari ve dahi o sutten yaptigi yogurt yuzunden cektigim cilenin tarifi yok.  Kutu sutunden yapinca kaymakli olmaz diye umarak giristim ise.  Ha bir de yogurdu kalip kalip kivamli seviyorum, tadi da tatlimsi sut tadinda degil hafiiif eksimsi (ama eksi degil) olacak.

Neyse iste, giristik ise.  Ben sutu isitirken dibi tutmasin, kaymaklanmasin, tasmasin diye direkt ocagin ustunde koymadim, tencereyi ici sicak su dolu bi tencerenin icine oturttum oyle isittim.  Bu isitma muhabbeti iste kontrol manyagi kisiligime ilk darbeyi vurdu.  Git iceri, otur isine bak, isine konsantre olamiyorsan ac dizi izle bir sey yap degil mi? Yoook, ocagin basinda durup her dakika “Ay ne kadar olmus?” diye termometreyi sute daldiracagim.  Sonra temel aldigim maya ambalajinin ustundeki tarifte soylendigi uzere 185 F’ye kadar isittim.  Bu tam kaynama sicakligi ama fokurdamiyor olacak.

Isindiktan sonra asil cile basladi.  Hangi insan olsa, birakir sutu sogumaya.  Ben o kadar bekleyemezdim tabii ki.  Ilk seferinde tepsi gibi bir seyin icine buzlu su yapip tencereyi icine oturttum ama tepsinin yuksekligi az geldi, zor oldu.  Ikinci seferinde temizledigim lavaboyu tikadim, soguk su ve buzla doldurdum, onun icine koydum tencereyi.  Hatta suyun icine bu “mavi buz” torbalarindan koydum (hani piknige falan giderken buzluklarin icine konulanlardan).  Ilk seferinde yavas yavas sogumaya birakinca ustu ince ince kaymak oldu (yagsiz sut olsa bile), kasikla topladim attim.  Belirli bir miktar soguyunca kaymak olusmasi durdu zaten.  Ikinci sefer hizli sogudugu icin kaymak olusmadi sanki, toplayip atacak bir sey bulamadim.

Sutun ilidigini termometreyle tespit ettikten sonra mayayi karistirdim, sardim sarmaladim, Pelin’in tavsiye ettigi gibi ortalikta olmayan, yel almayan bir mekan olan firina yerlestirdim.  Burada bir detayi yazmak lazim: tarifin uzerinde 73-77F’e kadar ilitin diyor ama internette millet en az 85’e kadar ilitiyor, 110 dereceye kadar dusurup mayalayan cok.  Ben “aman benim maya belki yuksek sicakliga dayaniksizdir, olmesin baktericikler, pismesin yavrucaklar” dedim, 77’ye dusurdum iki sefer de.  Bunun birazdan bahsedecegim sorunlarin kaynagi oldugunu dusunuyorum.

Ilk seferinde aksam firina koydum, sabaha kadar 12 saatten fazla mayalandi bu yogurt.  Firinin icinde kendi kendine takildi ama gece ev soguk oluyor dogrusu, sanirim sarip sarmalamak, kuytuda bekletmek ile yogurdun ihtiyaci olan sicak yuvayi ona sunamadim.  Sabah bir heyecanla cikardim firindan, actim tencerenin kapagini, abboovvvv, hala sut bu?  Sut sut kokuyor hatta.  Blogun tekinde gordugum uzere bekledigim tencerenin cam kapaginda su tanecikleri yani buharlasmadan da eser yoktu.  “Offf” dedim “dokecek miyim simdi bunu, yazik oldu iki litre sute de mayaya da.”  Asil tarifi termometreyle neyle uygulayip da becerememis olmanin gicikligi vardi, yani ben dogru yaptim sonuc niye yanlis degil mi?

Kocambey geldi, dedi iste “Ev soguktu, dokecegine firina geri koy, ac biraz firini sicak tutalim birkac saat bekleyelim, kaybedecek ne var?”  Ben de “he valla!” dedim, soyle bir guzel karistirdim, sardim sarmaladim, firini 110F civarinda azicik isittim ve yogurdu oyle koydum firina.  Arada gidip firin sogumussa biraz daha acip isittim.  Sanirim 4bucuk saat kadar sonra artik dayanamadim, actim ustunu tencerenin.  Aaa, kapakta su tanecikleri!  Cikardim tencereyi, actim kapagi, baktim sut degil yogurt kokusu geliyor.  Soyle bir tadina baktim, ilik ilik hic hosuma gitmedi ama tariflerde yogurdun kendine gelmesi icin direkt dolabaattim, “bekleyek, gorek” dedim.  Kivami bayagi siviydi, hic kalip kalip degildi ama en azindan sut de degildi.  Ilerleyen saatlerde buzdolabindan sogumus biraz daha kivami koyulasmis (ama kalip kalip olmamis) yogurdu alip baktim tadina.  Tadi superdi!

Ilk yogurt deneyimimden aldigim dersler: 1. Kivamini koyulastiracak bir yol bul, 2. Daha cabuk sogutmanin yolunu bul (lavaboda buz banyosu) 3. Mayaladiktan sonra hafif isitilmis firina koy, ona sicak bir yuva sun.

Ikinci yogurt deneyimimde internetlerden ogrendigim iki kivam koyulastirici yoldan birini uyguladim.  Uyguladigim yontem isitirken sute iki kasik suttozu katmakti.  Uygulamadigim yontem ise sutu 185F’de daha uzun sure bekletmekti ilitmaya baslamadan once (kaymagi minimumda tutmak icin bunu uygulamadim, o riski alamazdim).  Iste lavaboda hizlica soguttum (ama dikkat, cesmeyi obur tarafa cevirin, sutun icine su damlamasin).  Mayaladiktan sonra da firinda tuttum, ara ara isittim ettim.  Bu sefer gecen seferden edindigim deneyim, arti yaptigim yeni numaralar var ya, pek bir umitliydim.  “Bu mayayla 4 saatte mis gibi yogurt elde ettim” diyen amazon yorumcularindan biri olmak istiyorum, o hevesle yanip tutusuyorum o noktada.  Ha, tabii bu arada isitirken ve soguturken basindan ayrilamama, takintili sekilde sicakligini olcme durumlarinin sikintisi bu sefer de tekrar etti ama  hevesim buyuktu, sorun etmedim.  Kalip kalip yogurda ilk kasigi calarken hic onemli olmayacakti o dakikalarin.

4.5 saat kadar anca dayanabildim, ustten ortuyu siyirdim, firinin icindeki tencereye baktim.  Yooo dostum yooo olamaz!  Su damlaciklari yok kapakta!  Eeee?  Gicik oldum, bir yarim saat kadar daha bekledim, yine baktim, i ih.  “Ulan” dedim “Sicak tutacagim diye pisirdim mi bakterileri, ne oldu?”  Ofleye pofleye cikardim tencereyi firindan, koydum tezgaha, actim kapagi, buram buram sut kokusu!  Daldirdim kasigi, bildigin civik sut (suttozu yuzunden hafif koyu ama bir yogurt degil!!)  “Of yaa, bu sefer ilik da tuttum, daha ne yapayim ki? Gitti 2 litre sut daha!” dedim (Daha kismi icin parantez acayim, 6 saat kadar once, ikinci deneyimimin ilk versiyonunda, sutu isitma yontemimde bir degisikik yapip yogurdu icinde mayalayabilecegim bir borcamimsi kabi bir tencere sicak su icinde ocaga koymustum.  Bir noktada catirrrr diye ikiye ayrilan cam kabin icindeki sut suyla karisti, ve cop oldu. Salakligima doymayayim, cam kap firina giriyor ama su icinde olsa da alttan isinmaya gelmiyormus meger).

O noktada yapabilecegim tek sey vardi, o da beklemek.  Ha beklemek derken, benim gibi sabirsiz bir insan icin beklemek buyuk cile, sonuclari hemen gormek istiyorum huleaaynnnn! Elalem 4 saatte yogurdu buluyor, ben de 4 saatte tenceremde civik da olsa yogurt istiyorum, sut istemiyorum, cok sey mi istiyorum?  Ama alternatifi mayali sutu lavabo deliginden okyanusa yollamak olunca batti balik yan gider oluyor.  Ne yaptim?  Tenceredeki malzemeyi sooooyyyle guzeeeeel bir karistirdim, sardim, geri firina koydum.  Bunu yaparken yogurt yapiminin bir numarali kuralini sangirrrrrr diye paramparca ettigimi bilen biliyor.  Yogurda mayayi katip guzellllce karistirdiktan sonra mayalanmaya birakinca hic ellememeniz, sarsmamaniz, hele hele de kasik sokup karistirmamaniz gerekiyor.

Batti balik yan gider deyip karistirdim iste.  Sonra iste yemek yedik, bir seyler izledik filan fistik.  Gece yatmadan once (yaklasik 5 saat sonra) “Bakalim firinda neler oluyor?” dedim veeeee kapakta su damlaciklariiiiiiii!!  Cikardim tencereyi heyecanla, kaldirdim kapagi ve yogurt kokusuuuuuuu!  Kocambey ucundan bir kasik aldi, abbbooovvvv, kalip bir yogurt.  Hemen buzdolabina attim, dolapta bir gece gecirince tadi da oturur diye.  Ertesi sabah hayalimdeki gibi bir yogurt duruyordu tencerede.  Lakin birinci seferki yogurdun tadi daha guzeldi, bohu bohu.  Bu da kotu degildi, ama oburu daha iyiydi, ne bileyim.

Iki yogurt deneyimimden bana kalan hala belirsizlik, huzunlu surat huzunlu surat 😦 .  Iki seferinde de yogurt beklerken sut bulup soooyle karistirip firina geri koymam, yani yogurt yapiminin altin kuralini ayaklar altina almam sagladi sutun yogurda donmesini.  Her iki seferde de mayayi ilimis sute ekledigimde bayagi guzel karistirmis olmama ragmen.  Firini ilik tutmam farketmedi, bekleme suresi farketmedi, o sut karistirilmamasi gereken noktada karistirmadan yogurtlasmadi.   Eeeeeeee????  Ben neyi yanlis, neyi dogru yapiyorum?  Bir dahaki sefere yogurdu adam gibi bir sure icinde elde etmek icin, “amaninnn, bu da lavaboya mi gidecek?” diye dertlenmemek icin ne yapmaliyim?  Internetlerde kutu sutu kullanmayin, gunluk sut kullanin diyor ama olunca kutu sutuyle de oluyor gayet (ama Turkiye’de buzdolabinda bile beklemesi gerekmeyen turden coook uzun omurlu sutler konusunda supheliyim. Burada bahsedilen dukkanda buzdolabinda bekletilen, omru 1 ay kadar olan sutler).

Sahsen aklima bir tek bu sefer maya ambalaji tarifini bosverip 77 degil 85-90 dereceye kadar ilitacagim, biraz daha sicak sutte bakteriler daha iyi aktive olur belki.  Ya da termometreyi falan bosverip anne usulu parmak sokacagim ahahah! Onun disinda da baska bir sey gelmiyor aklima.  Onerisi olan yorum yazsin.  Ama yogurt deneyeceklere suttozu numarasini kesinlikle tavsiye ediyorum.  Asagiya bir de cesitli yogurt yapim evrelerimden fotograflari galeri halinde koyacagim bakalim.  Bu vesileyle heveslenip yogurt yapmaya girisen olursa afiyet olsun!

Reklamlar

2 thoughts on “Bir Kontrol Manyaginin Yogurtla Imtihani

  1. Hic yogurt yapmadim diyerek diskleymirimi vereyim, ama acaba hizli sogutucam derken fazla sogutuyor olabilir misin? Bir de senin sorunun kontrol degil sabir 🙂 kendimden bilirim mutfakta sabirsizlik insani engeller. Bu arada hic bu kadar kivamli ev yogurdu gormemistim, bravo valla!

    • Yok ya ona dikkat ediyorum, 77ye dogru yaklasirken buzlu sudan cikariyorum ediyorum. Ilk seferinde bayagi yavas sogutmustum zaten. Bence sorun mayadaki tarifte, 77 fazla soguk geliyor bence bakterilere, bir dahaki sefere 85 deneyecegim, daha sonra belki yavas yavas 110a dogru artiririm. Kivam konusunda sut tozu diyorum.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s