Too much of a good thing

Yani diyor ki, iyi bir seyin fazlasi, ya da her seyin fazlasi zarar…

ayicik

Benim emzirme ile ilgili en buyuk korkum bebisin memeyi tutamamasi, ikincisi de sutumun az gelmesiydi. Daha dogumdan once sut miktari nasil artirilir arastirmis, annemlere rezene cayi getirtmistim. Burada da sute faydali caylar ve haplari tespit etmis, amazonda listeme koymustum,gerekirse hemen ismarlayabilirdim. Gerekirse kullanmak icin pompam da evde hazirdi.

Balikkiz hakikaten basta tutunma sorunu yasadi, ilk bir haftamiz cok zor gecti o yuzden. Pek hatirlamak istemiyorum o gunleri ama bir gun paylasirim hikayesini. Hastanede pompalayarak getirdim sutu (sutun “gelme” ani ise ayri komikti, onu da bu “ilk gunler” hikayesinde anlatirim). Sonra evde pompalamaya devam ettim. Kuzucuk emmeyi becermeye basladiktan sonra onun isteklerine gore hareket ettim, emme istegi gosterdiginde emzirdim, saat dakika tutmadim. Bir buyume atagi sirasinda (6. Gun muydu neydi) en az 4 saat boyunca yerimden kalkmadan surekli emzirdigimi bilirim. Bebegin emmesinin sutu artirmanin ve arz talep dengesinin oturmasinin en kolay yolu olduguna inandim, inaniyorum.  Basta pompaliyordum ama sonradan biraktim, cok useniyorum cunku, bir de gereginden fazla stimule etmeyeyim dedim. Simdi meme cok dolmussa rahatlatmak icin bir 5 dakika sagiyorum sadece arada.

Birkac hafta once kusma sorunu basladi. Daha once yazdim galiba, reflu mu acaba diye endiselendik, reflu icin tavsiye edilen seyleri yapmaya calistik. Ama kime sorsak ya “normaldir” dedi ya da “fazla beslenme/overfeeding” dedi. Kimse pek endise gostermedi bu kusma konusunda, biz de kaderimizse cekeriz moduna girdik, ust bas degistirmekten helak olduk!  Kusma sinir bozucu bir sey dogrusu, her tarafimiz bez mendiller, onlukler, kagit mendiller… Hele de kusmuklu kiyafeti cikarip yenisini giydirdigin gibi, daha yattigi yerden kaldirmadan kusup onu da islattiginda fittiriyor insan.  Emip emip gaz cikarmak icin kaldirdiginda butun emdigini cooort diye cikarmasi da delirtici.  Ama en cok kusmanin onu rahatsiz etmesi, -sanirim- bogazini yakmasi, uykusundan uyandirmasi kotu.  Gaz da keza.  Sut icmiyorum haftalardir korkudan ki ne cok severim, hamileligimde kutu kutu goturdumdu, simdi eksikligini hissediyorum.

Son zamanlarda bu kusma+gaz sorununa yeni bir seyler eklendi, memeyle kavga etme.  Aksamlari oluyordu ozellikle, cogunlukla da daha cok sut veren sag mememdeyken.  Aksam huysuzlugu yapiyor diye dusunuyordum.  Icten ice de “Aksam vakti sut uretimi azaliyor, sut gelmiyor galiba, cocuk da sinirlenip memeyle kavga ediyor” diye dusunup endiseleniyordum.  Ama kiz kendini cektiginde agzindan sut siziyordu, yani ortada sut vardi. Meme ucunu cekistirme, disleri olmasa da damagiyla cigneme, agzindan atma, kendini geri cekip feryat etme gibi garip garip hareketler yapiyordu. Benim cektigim aciyi gectim, memede uykuya dalacakken uyandigi agladigi, oksuruklere boguldugu oluyordu sut bogazina kactigi icin.  Sonra bu olay sabah emmelerinde de olmaya basladi.  Kafalari yiyecek gibi oluyordum, emmenin (ya da kavganin) ortasinda bebisi babasina verip agladigim oldu.

Bir gece sabahin bir vakti memeler fazla dolmus, soldan emzirdigim icin sag dolu kalmisti. Oyle yatmak cok rahatsizlik verecekti, ben de mutfaga gidip bes dakika pompalayip bosaltayim azicik dedim.  Fazla pompalamayacaktim, sadece rahatlatma amacli.  Ipad’i almistim zaman sayacini kullanmak icin, sayaci kurup baska bir sey actim.  Pompam ikili elektrikli, bir de pompa sutyeni var, ellerim serbest oluyor onu kullaninca (tavsiye ederim duzenli pompalayanlara).  En son soldan emzirdigim icin soldan pek bir sey cikmiyordu ama sag sip sip sip siseyi doldurmaya baslamisti.  Ipadden email falan mi ne bakiyordum, arada da gozum sisede, ne oluyor bakiyordum.  En son baktim, sisenin yarisi kadar dolmustu, belki 80cc kadar.  Birden bir sapir sapir bir seyler dokulmeye basladi yere -sise dolmus tasmaya baslamisti.  Hemen kapattim pompayi, saskindim cok ama bakakalmadim iyi ki. Ne ara doldu sisenin gerisi (nereden baksan bir 80-90 cc daha), ne ara tasmaya basladi?  Daha 5 dakikanin dolmasina bayagi vardi.

O noktada bir gariplik oldugunu anladim.  Dahil oldugum bir email grubu var emzirme/annelik uzerine, orada kadinlar bir sagmada iki memeden 120cc cikardiklarini soyluyorlar -normal miktar olarak- ve bu en az 15 dakikalik bir pompalama seansiyla oluyor.  Benim kasla goz arasinda 80cc sagmam normal degil.  Ne anneler var, aralarinda tanidiklarim da var, sutlerini cogaltmaya calisiyorlar.  Saatlerce pompalayip yarim sise cikaramayip uzuluyorlar, neler neler yiyip iciyorlar sut cogalsin diye.  Ben burada bu basima gelenle ovunuyor ya da ondan sikayet ediyor gibi gorunmek istemem.  Dedim ya, sutumun az gelmesi en buyuk korkumdu, sukur bu olmadi ama sutun boyle fazla gelmesi, fosuurr diye gelmesi de “normal” degil sonucta.  Yine de ille de emzirme ile ilgili bir sorun olacaksa az sut yerine asiri sut sorunu olsun, tercih ederim.

Sonra arastirdim, oversupply/overactive letdown diye bir sorunlar varmis -yani asiri sut arzi ve asiri aktif sut salinimi.  Bu letdown’un turkcesi ne bilmiyorum, hatta hastanede ilk pompalamaya basladigimda “letdown” olaninin ne oldugunu bile bilmiyordum.  Meger olay suymus:  Bebek emmeye basladigi zaman once memeyi bir stimule ediyor, o arada sut az az geliyor.  Sonra meme sutu birakiveriyor, o noktada sut bol bol geliyor.  Bebek de emmesin ona gore ayarliyor ve stimulasyon yerine bosaltma hareketi yapiyor.  Pompalar da bu bebek hareketlerini taklit ediyorlar ozunde, once yavas bir hareketi var, letdown olunca bir dugmeye basip bosaltma/extraction moduna gecmek gerekiyor (gecmeszen 2 dakika sonra kendi geciyor).  Bazi kadinlar bu letdown anini hissedebiliyorlarmis, ben hissedemiyorum.  Pompalarken goruyorsun, sut sicim gibi fiskirmaya basliyor (tam bir inek gibi hissediyorum onlari gorunce, biraz da o yuzden pompalamayi sevmiyorum).  Ama baska turlu hic haberim yok ne oluyor.  Bir kere bir emzirme danismani emzirmemizi takip ediyordu, ne geliyor ne yutuyor diye (daha cok kucukken balikkiz).  Bir noktada “vee, simdi bir letdown oldu” dedi ben “Hoh?” diye kalakaldim.  Nereden anladi hala bilmiyorum, sanirim bebegin yutkunmadan once kac kere cok cok emme cene hareketi yaptigiyla alakali. Sut geliverince daha az cok cok yapiyorlar her yutkunmadan once anladigimca.

Neyse iste, sonra emzirme klinigine yollandik yine.  Boyle boyle bir durum var memeyle kavga ediyoruz, kadin birkac soru sordu ve bir oversupply/overactive letdown durumu oldugunu teyid etti.  Cesitli tavsiyelerde bulundu.  Ben de simdi bu danismandan, okuduklarimdan ve deneyimli annelerin anlattiklarindan ogrendigim bu sorunla basa cikma yontemlerini yazacagim.  En faydali bulduklarimi once yazayim.

1. Block feeding/bloklama emzirme: Bunu ben kendi kafamdan zaten uyguluyormusum ne oldugunu ogrenmeden once.  Onemli bir onsut/gerisut (foremilk/hindmilk) dengesi var.  Onsut daha sulu ve laktozu bol bir sut, gerisut ise daha yagli ve kalorili.  Bebisin bu iki tipte sutten de almasi gerekiyor.  Sirf laktozlu onsut alirsa hem cok gazi olur, rahatsizlanirmis hem de yagli sutu alamadigi icin cok kilo alamazmis.  Yagli sut bir de uykuyu kolaylastiriyormus!  Eger cok sutunuz varsa, klasik onerilen 15 dakika bir memeden 15 dakika digerinden yaparsaniz, bebek iki memede de yagli sute gelemeden midesi sulu sutle dolar. Ben bu dengeyi kurmak icin her beslemede bir memeden daha uzun sure emziriyordum zaten.  Bloklama emzirmede ise 2-3 saat icinde butun emzirmeleri bir memeden yapiyorsun art arda, sonra digerine gecip 2-3 saat de oradan.  Bunda dikkatli olmak lazim, eger bir meme bosalmadan uzun sure kalirsa engorgement (sisme) olabilir, daha kotusu sut kanallari tikanip mastitis denen iltihaplanma olabilir, hic istemeyecegimiz seyler.  Eger bunu uygularken bir meme fazla dolmussa en iyisi pompalayip biraz bosaltmak.

2. Pompalama: Bunda da cok dikkatli olmak lazim, cunku pompalamak da memeyi stimule edip sut uretimini artiran bir sey.  Bu yuzden (ve itiraf edeyim usendigimden) pompalamadan uzak duruyorum ama itiraf edeyim ki faydasini gordum.  Sabahlari sagdan emzirmeden sadece sag tarafi biraz pompaliyorum.  Hic abartmadan, sadece onsutu biraz azaltayim, memeyi rahatlatayim ve cok fiskirmasin cok dolu oldugu icin diyerek.  Bir 50-60 cc cikinca kapatiyorum (sureye degil miktara gore yapiyorum pompalamayi yani).  Bu isi bir el pompasi ile yapmak da mumkun (evde iki el pompasi var ama dogrusu nasil calistiklarini bilmiyorum!!!).  Hatta bu fazla sutu elle sagmak da onerildiydi ama o ise hic girmeyeyim dedim.  Iki sabahtir fazlasi alinmis memeden emiyor bicir ve kavgamiz, rahatsizligimiz bayagi azaldi, neredeyse yok.

3. Laid-back nursing/Arkaya yaslanarak emzirme: Burada yercekimi gerceginden faydalaniyoruz.  Emzirirken arkaya dogru kaykilip bebegin memenin ustune dogru gelmesini sagliyoruz.  Sut fiskirsa da siddeti daha az oluyor yercekimi yuzunden.  Geri yatmasaniz bile meme bebegin agzi ve bogazindan yukarida olmasin.

4. Makas tutusu: Bu metodda memeyi koyu renkli kismin (areolanin) biraz gerisinde isaret ve orta parmak arasinda sikistiriyoruz, bu letdown oldugunda fosurt diye sutun bebenin agzina dolmasini engelliyormus.  Denedim ama pek beceremedim bunu.  Once sikistirip sonra bebenin agzina vermek lazim.  Bir de akisi engelleyeyim derken elle sagma yapar gibi sutu fosurtlattirmak mumkun, dikkatli olmak lazim.  Dedigim gibi, denedim, ise yaradi mi, dogru yaptim mi emin degilim.

5. Meme cekme: Eger letdown’u hisseden biriyseniz (ben degilim), geldigini hissettiginizde memeyi bebegin agzindan cekiveriyorsunuz, bir bez/havluya akitiyorsunuz o fazla siddetli sutu, sonra emmeye devam. Ben bilemedigim icin bunu deneyemedim ama kuzucuk kendisi bunu yapiyor biraz.  Cok siddetli sut gelince kafayi cekiyor memeden ayriliyor, iki nefes alip tekrar tutuyor.  Onceleri meme ucunu cekistirirdi, acitirdi bunu yaparken, simdi daha otomatik birakiyor, nefes aliyor kendine geliyor geri tutuyor, o da adapte oluyor.

Baska ne vardi unuttum vardiysa da.

Bu sorun yuzunden bebis memeye kusecek diye korktum resmen, sanirim simdilik bir sekilde idare edebiliyoruz.  Bir de bebisin hizli akan sute alisip hep oyle akan sut isteme ihtimali var, sut miktari 6. aydan sonra azalinca sorun oluyormus bu.

Bir de tersi sorunu yasayanlarin muhtemelen kafasinda olan soruyu cevaplayayim: Vallahi ozel bir sey yapmadim sutu artirmak icin.  Sanirim bilincli olarak yaptigim tek sey annemlerin getirdigi sallama Lipton naneli rezene cayindan icmekti.  Gunde iki fincan iciyordum, bir oglen gibi, bir aksama dogru.  Onun disinda iyi beslenmeye calisiyorum ama annemler gittiginden beri cok super basarili olmayabiliyor bu caba. Trader Joe’s un donmus mamalarindan ogunler uydurdugumuz oluyor, sirf salata ile gecirdiklerimiz de.  Gecen hafta bebis oglen uyurken ya da babasi oyalarken brokolili tavuk yaptim firinda (besamel soslu), bir de nohutlu kiymali pilav yaptim bir gun.  Oyle sut uretimine yonelik bir beslenmem yok. Bayagi sekerli sey tuketiyorum, kurabiye murabiye, hele sabahlari saldiriyorum kurabiyelere.  Hayatimda bu kadar abur cubur yiyip de kilo verdigim olmamisti -147 pounda indim, ideal hedefim 138 ama 140a geldigimde hamilelik oncesine donmus olacagim.

Bence en onemli faktor uyku.  Uyuyorum anacigim!  Nasil uyuyorum bir de bana sorun gerci de, kasiyorum ediyorum uyuyorum bir sekilde.  Aksam uyudugu, hatta doydugu zaman babasina verip yukari kaciyorum.  7-8-9-10 farketmez.  Kizcagiz bazen 1 bazen 2 bazen 3 saat uyuyor babasinin gozetiminde -bir kere 5 saat uyudu, rekor vallahi.  O babasiyla uyurken ben de dertsiz tasasiz kulak tikaclarimla dunyadan kopup uyuyorum.  Iste o uyku beni adam ediyor, sut mut yapan uykuysa o uykuyla sut oluyor.  Sonra nobeti devraldigimda da uyuyorum bebisin (ve korkarim ki Nazlikedinin) keyfine bagli olarak.  Bebis benim gozetimimdeyken uyudugum uykular cok kaliteli olmuyor, kulak ve aklim onda oldugu icin, yine de uyku uykudur.  Gunduz -aksam 4-5 gibi- firsat bulursam da kestirdigim oluyor.  Bu donem calismiyor olmamin boyle bir faydasi var, istedigim zaman olmasa da firsat buldukca uyuyabilmek.  Ha, bir de bebegin kendisi var tabii sut miktarimin boyle coskun olmasinda, uykudan daha onemli.  Emdi emdi, emdikce daha cok sut uretme mesaji aldi vucudum.  Buyume ataklarinda cilginca emdiginde “Aaaa, yeter bu ne be?” demedim, o istedikce emzirdim.  Belki ilerleyen haftalarda artacak sut ihtiyacina yonelik bir artisti bu, arz talepten once geldigi icin su anda sorun yasiyoruz.  (Bu arada bebisin daha kisa sure emip memeyi daha cok bosalttigini gozlemliyorum 1-2 gundur).  Sut artirmak icin verebilecegim bir recete yok malesef.

Bu arada biberon ve emzik alistirmasi yaptik bir iki.  Emzik arabada aliyor, cok cok emerken uyuyor cogunlukla (cikmadan karni doyurulmus oluyor cogunlukla).  Araba koltugunda aglamasina engel oldugu icin super oldu bu.  Evde pek tutmuyor ama, denedik, arabadaki gibi olmadi pek.  Emzikle uyutma i ih, meme dururken emzik istemiyor galiba.  Bu kadar almasi da yeterli benim icin dogrusu, memeyi agzina dayayamadigimiz tek ortam araba zira.  Avent’in airflow orthodontic emzigini sevdi, diger bir emzikler vardi, hastanelerde verilenlermis, yesil falan oluyor, onlari hic sevmemisti.

Biberonda ise biraz sallantidayiz.  Cok israrli denemedik dogrusu, cok basari da elde edemedik henuz. Artiz como tomo silikon biberon vardi, onun gibi memeye yakin uclu breastflow falan var, i ih, almadi.  Avent su bu i ih.  Bu pompanin siselerinin biberon ucu varmis, bir de onu deneyelim dedik, en iyi onu tuttu.  Sutun yarisini disari akitiyor, on saatte iciyor falan ama icti.  Emzirme danismani, esin icirsin sen git yuruyus yap, evde durma dedi.  Ben basucunda durunca kokumu aliyor biberonu istemiyor zilli.  Ee, asil kaynak dururken yalancisini niye alsin, o da hakli.  Bakalim su overactive letdown sorunumuzu halledebilirsek tekrar baslayacagiz biberon calismasina.  Memeyle sorun yasarken biberon girisimi biraz riskli de, ondan ara verdikti.

Boyleyken boyle, her seyin fazlasi zarar, sutun bile!

Bu arada bebis ve babasibeyle disarilara da cikar olduk.  Gecen benim doktor muayenem sonrasi babies’r’us a ve tacocuya gittik (muayenehane ve babies’r’us emzirme odasinda emzirdik, ac birakmadik biciri). Bolumden arkadaslarin bize ve yeni evlat edinmis baska bir arkadasa duzenledikleri baby shower’a gittik (is arkadaslarimi yaninda da emzirmis oldum, rezaletttt!). Carseatimiz icin bir carseat carrier aldik, bebek arabasi gibi oldu yani, onunla market alisverisine gittik, mahallede yuruyus yaptik bir kere de, hava guzel oldukca yine cikariz artik.  Bu haftasonu yine bir restoran girisimi yapma niyetindeyiz, bakalim nasil gececek!

Bizim findikkiz simdi 7 haftalik, 8. haftasine girdi bile, neredeyse 2 aylik yani.  Artik newborn cicilerinin pacalari kisa gelmeye basladi, yavas yavas 3 aylik cicilerimize geciyoruz (onlar da biraz fazla buyuk geliyor simdi gerci!).  Ben de yavas yavas bir uyku duzeni otursun, bir sleep training temelleri atmaya baslayayim diyorum.  Degisik modellerden kendimize Kim West’i sectik, onun sisteminden kendimize uyarlama yapmaya calisacagiz.  Bu uyku egitimi vs. konulara daha sonra deginirim.  Simdilik bebisin aksam 7den sabah 7’ye 12 saat kesintisiz uyudugu geceleri iple cektigimi soylemeliyim. Gecede 1 kez kalkip emzirmeye raziyim.  Kim West’in vaadettigi bu kesintisiz gece uykulari bizim de evimize ugrayacak mi acaba?  Hep beraber buradan okuyacagiz birkac aya 🙂

Reklamlar

One thought on “Too much of a good thing

  1. Geri bildirim: Emzirmek | Sapkadan Cikan Tavsanlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s